En de bessen zijn ook eetbaar !
Er zijn planten die je één seizoen van hun beste kant laten zien, en planten die er het hele jaar toe doen. De Fazantenbes ( Leycesteria formosa ) ook weleens Grootmoedersoorbel genoemd, hoort bij de tweede groep. Hij is bijzonder om te zien, populair bij bijen en vogels, en de bessen zijn eetbaar. Een heester die zoveel in één plant verspreidt, kom je niet vaak tegen.
Kennismaking
De Fazantenbes komt oorspronkelijk uit de Himalaya en hoort bij de kamperfoeliefamilie (Caprifoliaceae). Hij wordt gemiddeld 1,5 tot 2,5 m hoog en breed en heeft een luchtige, fonteinachtige groeivorm. Daardoor past hij zowel in een natuurlijke border als in een moderne, gelaagde beplanting. Ik kocht hem een paar weken geleden bij een bijzonder interessant plantencentrum en viel direct voor zijn uitstraling."
Elk seizoen een eigen verhaal
Winter: Als de tuin kaal is, blijven de holle, bamboe-achtige stengels groen tot blauwgroen. Ze geven structuur en kleur op een moment dat weinig andere planten dat doen.
Voorjaar: Na de snoei loopt de heester snel uit met frisse, blauwgroene, hartvormige bladeren.
Zomer: Van juni tot in oktober hangen er lange, sierlijke trossen met kleine witte bloemen tussen wijnrode schutbladen. Het effect is bijna tropisch. Bijen, hommels en zweefvliegen weten hem al snel te vinden.
Herfst: Op de bloemen volgen glanzend paarsbruine, bessen. Die zijn een lust voor het oog en een welkome bron van voedsel voor vogels. De naam verwijst naar de fazanten die er graag van snoepen.
Eetbaar: toffee uit de border
De rijpe, donkere bessen zijn eetbaar en smaken zoet, met een noot van karamel of toffee. De kleine zaadjes geven een lichte crunch. Je kunt ze vers proeven, over een dessert strooien, door yoghurt of ijs mengen of verwerken in een confituur. Pluk alleen volledig rijpe bessen en begin met een klein aantal om te ontdekken of je ze lekker vindt. Zo krijgt u een mooie tuin , waar geplukt en geproefd kan worden en die tegelijkertijd goed is voor de biodiversiteit.
De juiste standplaats
De Fazantenbes is een dankbare, weinig bekende plant, maar met de juiste plek doet hij het nog beter:
- Licht: zon tot halfschaduw. In de zon bloeit hij rijker, in de halfschaduw blijft hij frisser en houdt hij zijn bladeren mooier.
- Grond: goed doorlatend en liefst humusrijk. Hij groeit op zand, klei en leem, maar houdt niet van natte voeten.
- Vocht: een gemiddelde tot droge grond is ideaal. Eenmaal gevestigd is hij redelijk droogtetolerant.
- Beschutting: een plek met wat bescherming tegen de koude oostelijke wind is prettig. De heester is winterhard tot circa -15 °C en loopt bij een strenge winter vanuit de voet weer uit.
- Ruimte: geef hem 1,5 tot 2 m om zich te ontplooien. Hij staat ook mooi als losse informele biodiverse haag of als solitair in een border. Verwijder wel ongewenste zaailingen,
Verzorging in het kort
- Snoei: de bloei zit aan het jonge hout. Snoei in maart-april flink terug tot 20-30 cm boven de grond. Dat houdt hem compact en bloeiend.
- Uitzaaiing:.Uitzaaiing: vogels houden van de bessen en verspreiden de zaden, dus je vindt in de omgeving vaak jonge plantjes. Verwijder ze tijdig, zeker als je tuin grenst aan natuur, zodat de Leycesteria formosa netjes op zijn plek blijft en geen ruimte inneemt van inheemse planten.
- Cultivars: kijk eens naar L. formosa 'Golden Lanterns' met geelgroen blad, of 'Purple Rain' met paars getint blad.
Mooie combinaties
Combineer de fazantenbes met planten met een andere structuur en bloeitijd, zoals Sedum spectabile, Miscanthus (prachtriet) of Geranium . In een eetbare haag of als solitair komt hij ook tot zijn recht. Of met een Salvia officinalis 'Berggarten' op de zonnige kant, met Bergenia cordifolia of Viola odorata eronder. In halfschaduw is Trachyspermum orientalis, of de Alchemilla mollis, de meest weelderige keuze. Zo krijg je ronde bladvormen als tegenwicht voor de rechte stengels.
Tot slot
De Leycesteria formosa - Fazantenbes, laat zien dat sier, ecologie en eetbaarheid prima samengaan. Hij bloeit lang, en waardevol voor insecten en vogels, en levert een in het najaar nog wat te plukken op. Dat is precies "waarom ik direct voor deze smaakvolle plant viel."
"Wilt u straks zelf iets culinairs uit uw tuin plukken? Neem gerust contact op met Studio Terra Verde voor een ontwerp of beplantingsplan op maat."